İlk durak Utrecht ve Haarzuilens / Hollanda

Aslında mayıs ayında Berlin'e gidiyordum ama son anda çıkan bir sağlık problemi yüzünden ertelemek zorunda kalmıştım. İyiki de gitmemişim belki o zaman bu kadar detaylı ve iyi havada gezememiş olacaktım. Herşeyde vardır bir hayır demişler ya. Neyse, Berlin başka sefere kaldı artık. Şimdi başlayalım yeni gezimizi anlatmaya...

Türkiye'den uçağımız gece üçte kalktı ve biz altı- yedi gibi Düsseldorf'a indik. Nedense sorgu sual işlerini iyice arttırmışlar kapıda. Eskiden neden geldin diye sorar; tatil vs. deyince iyi tatiller diye geçirirlerdi. Bu sefer dönüş bileti, sağlık sigortası vs. vs. bir sürü şey sordular. Allahtan dönüş biletlerinin maili telefonda vardı. Neyse çok sorun olmadan geçtik, bavulları aldıktan sonra ilk iş önceden kiraladığımız arabayı almaya geldi. Rahat olsun diye büyük bir araba istemiştik. Ford Kuga verdiler son derecede rahat ettik arabada. Almanya'ya tekrar döneceğimiz için hiç oyalanmadan Hollanda'ya yola çıktık. Daha önceden nerelere gideceğimizi araştırıp haritadan işaretlemiştik. Ama acelemiz olmadığı ve geze geze gitmek istediğimiz için pek acele etmedik. Hollanda'ya vardığımız anda neredeyse bütün küçük köyleri, kasabaları dolaşa dolaşa Utrecht'e vardık.

Utrecht Amsterdam'a yaklaşık yaklaşık yarım saat mesafede olan Hollanda'nın 4. büyük şehri. Her yer yemyeşil ve süper evlere sahip bir üniversite şehri. (Belirtmem gereken birşey var: Hollanda zaten o kadar yeşil ki renklerden gözünüz kamaşıyor. Hiçbir ülkede bu kadar parlak bir yeşil tonu görmedim neredeyse. Evler çok güzel, bahçeler muazzam bakımlı. Bu güzellikleri görünce hollandalı ressamların nasıl ilham aldığını da daha iyi anlıyor insan). Amsterdam da olduğu gibi burada da her yerde kanallar var ve bence Amsterdam'dan daha güzel ve kafa dinlenesi bir şehir (ama Amsterdam sanat konusunda beş basar). Utrecht'de biraz vakit geçirdikten sonra küçük kasabalarından biri olan Haarzuilens'e yola çıktık (yaklaşık 8 km. arası var). Bu kasabanın en önemli özelliği dev gibi bir şatoya sahip olması (Kasteel de Haar). Ama ne şato! Masallardan fırlamış gibi (Şatoyu ayrıca yazacağım çünkü paylaşmak istediğim çok fotoğraf var). Haarzuilens kasabası (yada köyü mü desem) ise apayrı bir masalsı görünüme sahip. Her yerde yine kanallar. şipşirin evler...

Bu evi istiyorum yaa...

Kimi evlerin tarihi 1500 -1600'lü yıllara dayanıyor ama o kadar iyi korunmuşlar ki sanki dün yapılmış. Binaların bazılarının üstünde o evi yaptıranların isimleri yazıyor bazılarında da latince sözcükler. Bu köyün özelliklerinden biri de her sene şatoda düzenlenen "Elf Fantasy" fuarı. Ortaçağ kıyafetinden, Star Wars karakterlerine, mitolojik karakterlere bürünmüş yüzlerce insan şatoyu ve bu ortaçağ köyünün sokaklarını dolduruyormuş. Tanıtım filminde izlediğime göre çok ilginç görüntüler ortaya çıkıyor. 

Ayrıca bu güzel köy bisikletçilerin de buluşma noktası sanırım. Her yer takım halinde bisikletçiyle doluydu. Zaten Hollanda'da her yer bisikletlilerin hakimiyetinde. Özellikle Amsterdam'da çok var. Bebekliler, yaşlılar, gençler... 

İşte huzur. Burada yaşasam keşke...

Köyün orta yerinde ise birçok keçi, koyun ve kuş türünün bulunduğu bir park var. Hayvanlar o kadar alışmış ki insanlara hemen gelip kendini sevdiriyorlar. Bizde biraz keçi sevdikten sonra meydanda bulunan restoranlardan birine oturduk ve birşeyler atıştırıp kuş seslerinin keyfini çıkardıktan sonra kaleye doğru yola çıktık...

Pıtı pıtı el yalayan yavru çok tatlıydı...

Bu arada sabahın köründe yol yorgunluğunun etkisiyle sanırım Utrecht'de hiç fotoğraf çekmediğimizi fark ettik. Bu açığı Haarzuilens ile kapatabilirim umarım...

Daha çok fotoğrafa ana sayfada bulunan instagram adresimden ulaşabilirsiniz...

Seyahat Planlama İpuçları

Herkese tekrar merhaba,
Gittik, geldik yazacak çok yerimiz var ama gezi yazılarına başlamadan önce bilgi vermek istediğim başka bir konu var.
O da "seyahat planlama ipuçları".
Bu konuda oldukça soru soruluyor. Şuraya gidersem ne kadar harcarım, kaç gün yeter gezmek için vs. diye. Kimin ne kadar bütçesi olduğunu yada ne tür konfor aradığını bilmediğim için net cevap veremiyorum genellikle. Bende hem bu sorulara cevap için hem de gezi planlayacaklara yardım olsun diye böyle birşey yazmak istedim. Hadi başlayalım bakalım...

Yol - ulaşım programlaması:
Eğer yurtdışına bir seyahat planlıyorsanız bunun için havayollarının promosyonlu biletlerini takip etmenizde fayda var. THY ve Pegasus gibi firmaların bazı dönemlerde çok uygun fiyatlara biletleri oluyor. Genellikle kış aylarında yaz tatili dönemi için çok ucuz uçuşlar bulabilirsiniz. Tabii bunun için son anda bir aksilik çıkıp gidemeyebileceğinizi de göz önüne almalısınız. Türk firmaları dışında Sun Express (lufthansa ortaklı), Wiz Air, Alitalia gibi diğer ülkelerin de uygun fiyatlarda uçuşları oluyor (bazıları THY kadar konforlu olmasa da işinize yarar). Skyscanner gibi internet siteleri de en uygun bilet fiyatlarını bulmanıza da işe yarar...

Konaklama:

Art Otel Köln / Almanya

Benim konaklama için tercihim oteller oluyor ama bütçenize göre hostel, yada apartman dairesinde de kalabilirsiniz. Bunun için kullandığım siteler ise çoğunlukla Booking.com ve ara sıra Trivago. Kalabalık arkadaş grubuyla gidecekseniz apartman daireleri daha kullanışlı bu arada. Otel seçerken sorulacak bence en önemli kriterler ise: Merkeze yakınlığı, verilen fiyata kahvaltının dahil olup olmadığı, arabayla gidecekseniz otoparkının olup olmadığı (varsa paralı olup olmadığı), Ücretsiz Wi-fi hizmeti verip vermediği gibi şeyler. (Şunu da belirtmem gerekiyor bazen internet sitesinde gördüğünüz oda karşılaştığınız oda olmayabiliyor. Bunu da göz önüne almak lazım. Benim birkaç kere başıma geldi)

Yemek:

Somonlar, makarnalar tadı damağımda kaldı...

Ghent / Belçika

Eğer oda-kahvaltı olan otellerde kalıyorsanız kahvaltınızı iyi yapın çünkü gezmek acıktırıyor. Biz kahvaltıdan sonra vakit kaybetmemek için genellikle ayaküstü birşeyler yiyoruz ama kaldığımız süre içinde mutlaka birkaç öğle ve akşam yemeğini iyi bir restoranda yerel lezzetleri deneyerek geçiriyoruz. Marketlerden alacağınız hazır sandviçler de kurtarıcınız olabiliyor bazı zamanlarda...

Alışveriş:

Henri Willig Fabrika satış mağazası

Volendam / Hollanda

Hediyelik alışverişlerinizi merkezi yerlerden yapmanızı pek önermem çünkü daha pahalılar. 8 Eu ödediğiniz bir kar küresini yada magneti daha iç tarafta yarı fiyatına görebilirsiniz çünkü. Yiyecek içecek alış verişinizi ise marketlerden yapmanızı öneririm (çikolata, peynir, içki vs. gibi). Fransa ve Belçikada Carrefour, Almanya'da ve diğer AB ülkelerinde Lindl, Aldi gibi marketlerin fiyatları sizi çok şaşırtabilir. Almanya'da kozmetik, market vs. için Müeller, Hollanda'da ise birçok ürün için HEMA oldukça iyi fiyatlar sunar.

Ülke yada şehir içi ulaşım:

Bizim Almanyadaki kiralık Ford Kuga'mız. Rahat bir arabaydı...

Biz gideceğimiz yere uçakla gidip ülke içinde dolaşacaksak  ya araba kiralıyoruz orada kullanmak için yada bir taksiyle günlük ücretten anlaşıp uzak yerlere gidiyoruz. Şehir içinde dolaşacaksak ise toplu taşıma araçlarını kullanıyoruz iyi bir sistemleri varsa. Eğer araba kiralayacaksanız burada önemli olan navigasyonlu bir araç kiralamanız. Otelden yada turist bürosundan alacağınız haritalar kurtarıcınız haline geliyor.
Araba kiralayacaksanız trafik kurallarına özellikle Avrupa'da mutlaka uyun. Hangisi otobüs, hangisi kamyon yolu dikkat edin. Işıklarda aman birşey olmaz diye geçmeye kalkmayın, takip mesafesini koruyun, mutlaka kemer takın ve bizim Türkiye'de yaptığımız gibi devamlı zart zart kornaya basmayın cezayı yersiniz. Yorulduğunuz anda otoyollarda bulunan tesislerde mutlaka mola verin yoksa yanlış bir durumda otoban polisini tepenizde bulup, yüksek cezalar ödeyebilirsiniz. Şehir içinde park ettiğiniz yere de dikkat edin. Levhalar ingilizce yada anlayabildiğiniz bir dil değilse bilen birine sorun. (yoksa bizim gibi arabanızı çektirmekten son anda sıyırırsınız. Almanca bilseydik yanmıştık. Bilmediğimiz için affettiler küçük bir ceza ile. Arabayı çekselerdi 200 Eu ödeyecektik 25 Eu ile yırttık)

Görülecek yerler planlaması:

Van Gogh otoportre Rijkmuseum Amsterdam / Hollanda

Bunun için en büyük tavsiyem gitmeden önce bol bol araştırın. Ortak fikirler edinmeye çalışın. Birinin hiç sevmediği bir yeri başka biri çok sevmiş olabilir. Sadece bir iki yazı okuyup sonra keşke gitseydik yada gitmeseydik diye üzülmeyin. İlk gün varış saatinize göre bir planlama yapın. Bence en güzeli ilk etapta otelinize en uzak yerleri görmek. Çünkü günler geçtikçe daha yorulup ve yürümek yada uzaklaşmak istemiyor hale gelebilirsiniz. Haritadan işaretleyip önce merkeze uzak, sonra yavaş yavaş daha merkezde birbirine yakın noktaları gezmenizi öneririm.
Ayrıca gideceğiniz ülkenin yada şehrin müzelere indirim hatta bedava giriş sağlayan, toplu taşımayı ücretsiz kullanabileceğiniz bir kart sistemi var mı iyi araştırın (amsterdamcard, firenze card, roma pass, berlin pass gibi). Bu kartlar genelde 24,48,72 saatlik satılıyorlar ve özellikle müze girişlerinde hem ücret yönünden fayda hem de sıra beklememe gibi avantajları oluyor. Kartlar ilk okuttuğunuz anda (müzede, otobüste vs) açılıyor ve belirtilen saat sonunda kullanıma kapatılıyor. Bu kartları turizm bürolarından, havaalanından yada kaldığınız otelden alabilirsiniz...

Vize başvuruları ve ülkeye girişte yaşananlar:
Tabii ki burada en önemli şey ise vize. Biliyorsunuz eğer yeşil yada diplomatik pasaportunuz yoksa elinizi kolunuzu sallayarak giremiyorsunuz vize uygulayan ülkelere. Öncelikle belirtmem gerek hangi ülkeye gidecekseniz ilk olarak o ülkenin vizesini almanız gerekiyor (mesela ilk almanya'ya gidip oradan isviçreye gidecekseniz alman vizesine başvurmalısınız. Çıkışınız ise yine ilk ülkeden olmalı). Vize başvurularının sonuçlanması kalabalık, tatiller gibi kimi durumlarda uzun sürebildiği için seyahatinizden en az 1.5, 2 ay önce başvurmalısınız.
Ülkeye girerken ise bazı memurlar çok soru sorabiliyorlar kasılmayın, rahat olun memurun karşısında. Ne tipler gelip gidiyor… Turist olarak geldim deseniz bile yeter bazen. (ilk kez yurtdışına çıkacaklar için söylüyorum bunları)
Kimileri sadece geliş amacını sorabiliyorken, kimileri geri dönüş biletinizi, seyahat sağlık sigortanızı da görmek istiyorlar (Almanya gibi). Onların çıktısını alıp yanınızda yada akıllı telefonunuzda bulundurun. Ne olur ne olmaz...
Bu arada bazı ülkeler pasaportunuzda başka bir ülkenin giriş damgasi varsa sizi almıyor bilginize...
Lübnan: İsrail damgalıları
Yunanistan: KKTC damgalıları gibi…
ülkeye dönüşte ise havaalanında dikkat etmeniz gerekenler var. Kabin çantalarınıza su yada limiti aşan sıvılar koymamak gibi. (Almanya dönüşümde çantanın en dibinde su unutmuşum. Baya bir inatlaştım görevliyle sıvı yok diye. En son çanta açılıp dipte su şişesini görünce çok mahçup oldum). Ayrıca uçuşunuzdan en az iki saat önce orada olun bir sorun yaşamamak için. Bavulunuza küçük bir çanta sıkıştırırsanız dönüşte aldıklarınızı ona koyup, bagaj liminitinizi aşmamış olursunuz.

Şimdilik aklıma gelenler bunlar eklemek istedikleriniz varsa yorumlara yazabilirsiniz...
Bir sonraki yazıda Hollanda maceramız başlıyor (bu yazıda yeni gezimizin bazı fotoğraflarını kullandım)

Yeraltında Kırk Beş Sene: Bir Maden İşçisinin Anıları

Adından da anlayacağınız gibi bu kitap bir anı kitabı ama alışık olduklarınızdan değil. Bu kitapta ünlü birinin anıları veya çok mühim bir olaya dair anılar anlatılmıyor.  Bu kitap ancak kazalarla gündeme gelebilen, yüz yıldan fazladır onbinlerce insanın ekmek teknesi olmasına rağmen edebiyatımızda silik bir gölge olarak kalmış bir konuyu işliyor: maden işçileri.

Evvela kitabın yazarı önemli. Ahmet Naim 1921-1967 yılları arasında Zonguldak'ta maden ve madencilerle iç içe çalışmış bir yazar. Hem de önemli bir konuya parmak basan çoğu yazarlar gibi düşünceleri ve yazdıkları nedeniyle 3 kere tutuklanmış, yayınlanmamış tüm eserlerine 1971 sıkıyönetimi tarafından el konulmuş ve iade edilmemiş bir yazar.

Evrensel Basım Yayın'ın yaptığı baskıda iki küçük kitap yer alıyor. Yer Altında Kırk Beş Sene 1936 yılında Bartın gazetesinde tefrika edilmiş bir kitapçık. Kitap Devrek'in Çomaklar köyünden Ethem Çavuş'un 1886-1931 yılları arasındaki madencilik anılarından oluşan bir anı-röportaj.  İkinsici de Bir Yudum Soluk isimli 945 yılında Yedigün dergisinde tefrika edilmiş, Ethem Çavuş ve Ahmet Çavuş'un anılarının öykülenerek anlatıldığı bir eser. Bize yıllar öncesinden birinci ağızdan bilgi taşıyan, benzerinin olmadığını tahmin ettiğim önemli bir kitap.

Kitaptan çok etkilendim. Aslında kitabı okumaya başlamadan önce hazırlıklıydım, çok fena şeyler okumayı bekliyordum ya da ben öyle sanıyordum. Çok yanılmışım çünkü ne kadar da olsa Osmanlı Devleti'nin son döneminde bu topraklarda kölelik kurumu olduğunu öğrenmeyi beklemiyordum. Bu dönemde bölge insanları zorla Fransız sermayesinin açtığı ocaklarda, hiçbir hakka sahip olmadan, hatta yatacak bir yerleri bile olmadan, karın tokluğuna, ölümüne çalıştırılmışlar. Eskaza ellerine para geçecek olursa o da kelle vergisine gitmiş. Cumhuriyetten sonra ise bu sefer sömüren devlet olmuş, o ayrı.

Kitaptaki ilk fotoğraf; arabalar ve raylar tahta, ayaklar yalın.

Kölelik lafımı fazla bulanlar olabilir. Kölelik "kara derililere" özel, ancak şeker kamışı tarlalarında olan veya ayağa zincir vurulmadan işlemeyen bir sömürü değil. Kitapta işçilerin gazlı sulardan şişmiş tabanları kırbaçlanarak uyandırıldığı, işçiye kalacak yer verilmediği, her işçinin kalacak yerini saz ve çamurla kendisinin yaptığı, yapamayanların açıkta yattığı, ödemelerin kalay, basma gibi pazarda para etmeyen şeylerle yapıldığı, madenden kaçanların yakalanıp geri getirildiği yazıyor. Bunlar size de köleliği anımsatmıyor mu?

Kitapta anlatılanları gözünüzde canlandırmanıza yardımcı olan fotoğraflara yer verilmiş. Kitap yerel-madenci jargonu ve ağzıyla dolu. Bu kitabın bu sade ve yerel anlatımı kitabı özgünleştirmiş. Ahmet Naim'in anlatımı aynı zamanda çok etkileyici. Anlattıkları zaten çok dokunaklı şeyler ama onun şiir gibi ritmik ve süslü demeyeyim ama incelikli dili, kitabın beni daha çok etkilemesine neden oldu.

Kitapta çarpıcı bulduğum, herkese anlatmak istediğim çok şey var. Mesela para karşılığı maden bacalarında biriken grizuyu patlatıp şanslıysa kalan, çoğu zaman ölen fedailer, mesela şimdi kadınlara her türlü acizliği yakıştıranlara inat ileri yaşlarında yer altında çalışan kadınlar, mesela daha 14 yaşında göçükte kalıp havasızlıktan kazmasını ısırarak kulaklarından kan akıtarak ölen çocuklar... Ama buna ne yerim yeter ne de Ahmet Naim gibi anlatabilirim. Yeraltında Kırk Beş Sene: Bir Maden İşçisinin Anıları 119 sayfalık minicik bir kitap. En iyisi siz okuyun, okutun.

Oyun Atölyesi'nde Nehir'i izledim...

Çok sıradandır bazen hayat, basittir. Siz ne kadar hayal kursanız ve beklentilerinizi üst seviyeye çıkarsanız da o yine kendi bildiğini okur. Mesela bazen  en heyecan verici anlar bile sanki daha önce yaşanmış gibi gelir insana, belki de yaşanmıştır gerçekten de...

Kadın erkek ilişkileri zaten böyledir. Değil midir?

Nehir-Oyun Atölyesi*

Çevrenize bir bakın, aşkından ölebilecek gibi hisseden bir çok kadın görürsünüz. İlişkisini hayatının merkezine koymuş, deli divane dolaşan; ama aşkından ölebilecek gibi hisseden ve öyle davranan erkek sayısı biraz daha azdır sanki. Acaba neden böyledir? Hızlı hızlı yanıtlayabilirim bu soruyu, çoğunuz aynı benim gibi hiç düşünmeden hızlı hızlı benzer bir cümle söylersiniz:

“Çünkü kadınlar her türlü ihtiyacını öncelikle “aşk” dahilinde gidermeye programlanmıştır, bir sonraki “level” ise kendilerini güvende hissedecekleri evlilik, yani kutsal aile bağıdır.

Erkeklerse aşkı kendi cisimlerinden soyutlamayı genelde iyi bilirler... “

Ayça Bingöl-Haluk Bilginer- Oyun Atölyesi*

Bir kadın, yemek yediği ve hatta üzerine geceyi birlikte geçirdiği adamdan ertesi gün yüzükle ilgili bir şeyler duymak isterken, adamsa sadece ona göstermek istediği bir çocukluk anısı olduğunu, bu anısını karyolanın altında bir kutuda sakladığını söyleyebilir. Kadın, özel bir gece geçirdiği, o gece içinde kendisini sevdiğini söyleyen erkeğin, karyolanın altından çıkacak kutuda kendisi için bir yüzük sakladığını düşünebilir ve hatta o kısacık zaman dilimi içinde giyeceği gelinliğin modelini bile tasarlamış, gelin topuzu için bir an önce saçlarını uzatması gerektiğine bile karar vermiş olabilir. Evet karyolanın altında bir kutu olabilir gerçekten de, içinde kocaman taşlı bir yüzük hayal eden kadın, aradığından daha büyük bir taş görünce afallayabilir. Neden afallamasın ki, çünkü kutunun içinde kocaman bir taş görmüştür, bildiğiniz taş hem de! Kadın bozuntuya vermeyebilir, ne diyeceğini de bilemeyebilir, adamsa kendi oyunu içinde mutludur muhtemelen. Ritüel tamamlanmış, kadın “tek taş”ını da almıştır, daha ne yapacaktır ki adam?

Ayça Bingöl-Haluk Bilginer- Oyun Atölyesi-Nehir*

 Ben şahsen satırlara ve satır arasında anlatılanlara hayran kaldım. Jez Butterworth, iyi bir metin yazmış gerçekten de.  Kadın erkek ilişkilerine, insanın kendi içindeki yalnızlığına, belki bencilliğine, aslında iç dünyasına demek daha doğru olacak sanırım, kendi aynasını tutmuş. Ben yansımaları sevdim.. Çeviren Hira Tekindor'un da hakkını teslim etmek gerekir elbette...

Oyun Atölyesi-Nehir*

Bir çocuk düşünün, hayatının ilk balığını tutmuş, çok heyecanlı, kendini büyümüş gibi, kocaman balıklar tutan amcası gibi, daha doğrusu önemli gibi hissediyor. Derken ne oluyorsa oluyor, balık kayıp gidiyor kucağından, ağlıyor “ne olur gitme!” diyor balığın ardından. Akşam oluyor, sanki bütün bu kötü şeyler hiç yaşanmamış gibi afiyetle yemeğini yiyip mutlu mutlu uyuyor çocuk. Şimdi de bir adam düşünün, hayatının kadınını arayan. Bir kadın geliyor ve sonra terkedip gidiyor. Elinden kayan balığa ağlayan çocuk gibi azıcık ağlıyor adam ve hemen sonra kaldığı yerden hayatına devam ediyor. İnsan ister istemez afallıyor ve ayılıyor sonrasında.. O çocuk aslında o balığı istememişti, aynı o adamın o kadını istemediği gibi... Sahte gözyaşlarının insanın göz pınarındayken kuruyuvermesinden daha normal ne olabilir ki! İkisinin de aradığı bambaşka şeylerdi çünkü.. Adam kadını değil, çocuk balığı hiç değil...

Nehir*

Öyle adamların, kadınları kandırmak için genelde sabit bir hikayesi de olur. Yani işte ne bileyim çok etkilendikleri bir çocukluk anısı vardır mesela, ya da ezberledikleri iki şiir, ya da altında uyudukları bir ağaç... Çok da önemli değildir bu hikayede ne anlatıldığı, gerçek de olabilir, kurgu da olabilir. Önemli olan tek şey, adamın kendini özel hissetmesidir o hikayeyi anlatırken; ha pardon bir de karşısındaki kadını etkilemek ister. Kadınsa genelde zavallıdır, etkilenmiş gibi yapar. Hiç ilgisini çekmeyen bir konu da olsa adamın anlattığı, adamın gözünün içine bakarak pür dikkat dinler, arada çok eğleniyormuş gibi kahkahalar bile atar. Çünkü birine sığınma ihtiyacı hissediyordur muhtemelen. “O adamı etkilerse belki yuva kurabilirler birlikte” hayali geçer, belli belirsiz de olsa usundan.

 Bu tip erkekler, karşılarındaki kadına bir şeyler öğreterek de egolarını okşamayı ihmal etmezler. Öyle ya kadın dediğin nedir ki? Adamdan daha az bilgisi olan, adamın her anlattığı hikayeyi dinlemek zorunda olan, adamın içgüdesel ihtiyaçlarına cevap vermekle yükümlü, adamın canı istediğinde çağırıp canı istediğinde gönderdiği bir ŞEYdir kadın.. Hatta kadın dediğin kafasız bir şeydir, sadece vücuttan ibarettir. Oyunda, özellikle de adam, kırmızı elbiseli kadın resmi çizip kafasını karaladığında bunu iliklerime kadar hissettim, daha doğrusu yazar Jez Butterworth ve yönetmen Haluk Bilginer bana çok iyi hissettirdi bunu.

Nehir*

Peki ama adam suçlu mudur gerçekten de? Yani aşkı arıyorsa, bulamıyorsa, çok denediyse ve bir türlü hissedemediyse ve vazgeçmişse, artık boşvermişse, ânı yaşamaya karar vermişse, kendini bir nehrin akışına bırakır gibi bırakıvermişse kadınların kollarına, hayatına davet ettiği kadınlar, hep aynı gibi davranıyorlarsa, adamı etkilemeyi başaramıyorlarsa, adam ne yapabilir ki? Çaba sarfetmeyi bırakır, otomatiğe bağlar, hep aynı müziği dinler, kadınlara hep aynı hikayeleri anlatır, hep aynı şarabı içer, hep aynı balığı yer... Adam suçlu mudur gerçekten de?

Kimilerine göre bu sorunun yanıtı evet, kimilerine göre hayır. Daha doğrusu kendi hikayenize ne kadar değmişse adam, o kadardır!

Ben bu oyunda anlatılanları çok derin ve çok dolu dolu buldum, hiç ama hiç sıkılmadım izlerken, bilakis metni noktası virgülüne kadar iyi algıladığımı sanıyorum. Bir çok yerde güldüm, kahkaha attığım zamanlar da oldu, düşündüm, üzüldüm, sevindim, şaşırdım... Yani bu oyun bir çok duyguyu aynı anda yaşattı bana. 

“Modern tiyatro metinleri noktalı virgülle bitmeli” demişti “Modern Tiyatroda Önermesiz Metin Yazarlığı” dersi aldığım sevgili hocalarım Serhan Alben ve Sercan Alben. Bu metin tam da öyle bitti. Yani, ben ne hissettiysem sonu oydu oyunun, siz ne hissederseniz size göresi mutlaka farklı olacaktır. Zaten aşkın tam olarak ne demek olduğunu kim bilebilir ki?

Merak unsuru oyunun sonuna kadar devam ediyordu. Finalde ters köşeye yatmadık gerçi ama beklenmedik bir sürprizle bitti oyun. Çatışmalar yerli yerinde ve dozundaydı. Yanılmıyorsam 4 sahne vardı, oyun  tek perde ve olması gereken gibi yetmiş dakikaydı..

Dekor muhteşemdi, gerçek bir dağ evi gibi nemli ahşap kokusunu, doğranan salatalığın kokusunu bile hissedebildim ikinci sırada oturduğum için. Oyuncuların yediği balığın üzerinden dumanlar çıkıyordu, o derece gerçekti her şey.. Müzikler, ışıklar ve oyunun sonunda ayakta alkışlanan Haluk Bilginer,Ayça Bingöl ve Canan Ergüder müthişti..

Sezon bitti yanılmıyorsam, ama yeni sezonda Oyun Atölyesi'nde Nehir'i izlemenizi tavsiye ederim ben.

Yaşasın sanat ...

* Fotoğraflar Oyun Atölyesi web sayfasından alıntıdır. 

* "Modern Tiyatroda Önermesiz Metin Yazarlığı" dersi almak isterseniz, www.tiylab.com 'a göz atın.  

Yine yollardayız. Yakında Hollanda, Belçika, Almanya yazılarıyla buradayız. Takipte kalın...

Şirincikler oldu mu, gargameli kovdu mu hey hey hey!

Bir varmış bir yokmuş, bazıları mavi, bazıları yeşil, bazıları pembe, bazıları turuncu renkli şipşirin yaratıkların yaşadığı kocaman bir köy varmış. Yıllar önce köylerini kara yürekli emperyal kasabalıların saldırısından kurtarmak için savaşmışlar. Bir dönem kendi yağlarıyla kavrularak mutlu mutlu yaşamışlar da.. Ama bilirsiniz mutlu hayatlar, masallarda ve hikayelerde bile pek uzun sürmez. Ya babaanne görünümlü kurt gelir, ya kıpkırmızı elma ile prensesi kandıran kötü kalpli cadı çıkar, ya da kıskanç üvey anne devreye girer. İşte bizim rengarenk şipşirin köye de Gargamel'giller dadanmış.

İlk zamanlar bizim saf ve temiz yürekli şirinler inanmış bu gargamelgillere. Gargamellerin kırmızı kurdela keserek açılışını yaptığı büyülü çeşmeden akan su, hoş görünmüş bizim saf şirinlere. Zaman içinde gözünü para hırsı bürümüş gargameller, köyün bütün güzelliklerini yavaş yavaş ele geçirmeye başlamışlar. Başlarda hiçbir şeyin farkında olmamış şirinler, çünkü gargamel onlara kıpkırmızı bir elma şekeri dağıtıyormuş her gün. Bizim şirinler ise afiyetle ve ağızlarının suyu akarak yedikleri elma şekerinin aslında onları aptallaştırdığının hiç farkında değilmişler ne yazık ki!

Gargamelgiller ve onlar gibi gözünü para hırsı bürümüş yaratıklar yüzünden köyün eski güzelliğinden, estetiğinden ve yeşilliğinden pek bir eser kalmamış maalesef. Ve bir sabah uyandıklarında kendilerini tanıyamamış şirinler. Eskiden birbirlerine sevgiyle bakan mavi şirinler, yeşil şirinlere öfle ile bakıyormuş artık; pembe şirinler turunculara ağaçlardan kopardıkları kuru dallarla saldırıyorlarmış. Şirin köyü savaş alanına dönüşürken gargamelgiller ise altınlarını mücevherlerini sevip okşamakla meşgulmüşler.

Bu öfke ve kindarlık yıllarca sürüp gitmiş. Ta ki bir ağaç, kendini ve canını ortaya atana kadar! Gargamel, her zamanki oburluğu ile köyün son kalan ağaçlarından birini kesip yerine kendisine kırmızı mantardan yazlık köşk yapmayı düşünürken, ağaç birden konuşmaya başlamış:

“Artık yeter, beni ve hiç bir ağacı kesemezsin!”

Gargamel şaşırmış, biraz da korkmuş. Böyle bir tepkiyi beklemiyormuş çünkü. Elma şekeriyle uyuttuğu şirinler hiçbir yaptığına ses çıkarmıyormuş ki yıllardır! “Amaan!” demiş, “Bir tanecik ağacı susturamaz mıyım!” Tam ağaca baltasını uzatıp kesmeye kalktığında ise bir mucize olmuş. Pembe şirinler ağacın önüne kendilerini siper etmişler. Ardından yeşil şirinler onları takip etmiş, ardından maviler ve turuncular; derken kahraman ağacın önünde binlerce rengarenk şirinden bir duvar örülmüş adeta.

Gargamel bağırmış, çağırmış, askerlerine emirler yağdırmaya başlamış. Ama o da ne! Daha öncesinde bir dediğini iki ettirmeyen gargamelin askerleri, birer birer arkalarını dönmeye başlamışlar. Gargamel çıldırmış, “neden, neden, neden!...” diye kendi kendine bağırıp dövünürken derinlerden bir ses gelmiş :

“Gargamel bir şeyi atladın, o şirinleri uyutmak için tonlarca alıp depoladığın elma şekerleri var ya, onların son kullanma tarihleri geldi artık! Bilirsin, bu dünyada her şeyin bir son kullanma tarihi vardır; ama sen o kadar zengin ve güçlüydün ki, bu küçücük detayı düşünemedin. Maalesef elma şekerlerin artık şirinleri aptallaştıramayacak. Ve biliyor musun, senin de son kullanma tarihin çok yakın! Çünkü elma şekerlerine yaptığın büyü bozulurken, kendin de hızla yok olmaya başladın. O elini uzatıp kesmeye kalktığın ağaç var ya, kötüleri yok eden hayat ağacıydı! Yok oluyorsun artık Gargamal ha ha ha!”

Gargamel ürkmüş, sağına soluna bakmış, sesin nereden geldiğini anlamaya çalışmış, ama kimseyi görememiş. Bu sefer bir kahkaha sesi daha işitmiş, o davudi ses konuşmuş tekrar:

“Benim kim olduğumu merak mı ediyorsun, ben bu köyde yaşayan şirinlerim!”

“Nasıl yani, bütün köy tek ses olmuş benimle mi konuşuyor yani, saçmalamayın be!” diye bağırmış gargamel çaresizce. Cümlesini bitirememiş, çünkü oracıkta erimeye başlamış bir elma şekeri gibi. Gargamel eridikçe yere katran karası bir siyahlık yayılıyormuş. O siyahlık yavaş yavaş buharlaşmış ve şirinler köyünde gargamelin izi bile kalmamış sonra...

Aradan uzuuuun yıllar geçmiş, o gün bugündür rengarenk şirinler köylerinde mutlu mutlu yaşıyorlarmış. Hatta bu pazar günü şirinköyde seçim bile varmış biliyor musunuz, şirincikler neşe içinde oylarını verecekler ve mutluluk saçan şarkıları yükselecekmiş ağaç dallarının arasından...

Batum Gezisi 3. Bölüm

Batum'da nereler gezilir, neler yapılır?
Daha önceki yazılarda da bahsettiğim gibi benim gibi müze gezmekten hoşlananlar Batum'da istediklerini pek bulamayacaklar. Ben iki müze gezdim ama pek memnun kaldığımı söyleyemem. İlk gezdiğim müze tarih ve arkeoloji müzesiydi ama bulmak gerçekten de çok zor oldu.

İlk müze

İlk başta elde harita baya bir dolaştık sokakları, herkese sorduk ama ingilizce bilmeme problemlerinden dolayı pek başarılı olamadık bulmakta. En sonunda bir bakkala sorup, duruma göre vazgeçmeye karar verdik ama sormaz olaydık. Bakkalın önünde oturanlardan biri istemediğimiz halde ben sizi götürürüm diye tutturdu. İstemedik çünkü adam öğlen vakti zil zurna sarhoştu ve biz bir türlü ikna edemedik onu. İşin kötüsü ne o bizi anlıyordu ne de biz onu ama adam durmadan konuşuyordu ve ısrarla da cevap bekliyordu. Ne hikmetse o kafayla bizi müzeye götürdü. Biz de teşekkür ettik ama adamın peşimizi bırakmaya niyeti yoktu. Mecburen ona da bilet aldık ve ve yine anlamadığımız halde bize müzede kendince rehberlik etti (Bu arada müze görevlileri de adamı uzaklaştırmaya çalıştı bizden ama o ustalıkla hepsini ekarte etti).

Balina

Yarım yamalak müzeyi gezdikten sonra e hadi artık sen git türünden birşey dedik adam inat edince eline biraz para verip, hadi sen birşeyler iç sağol vs. dedikten sonra bizi bıraktı ama onda da baya pazarlık etti para için. Bu müzede pek görecek bişey yoktu açıkçası tek enteresan olan şey arka bahçede bulunan yaklaşık 20 mt'lik bir balina iskeletiydi.

İkinci gezdiğim müze ise resim - heykel müzesiydi ve ilkine göre daha iyiydi. Tablolar biraz bakımsız dursa da gürcü sanatçıların eserlerini tanımak hoş oldu. Bina da daha önceki müzeye nazaran çok daha bakımlıydı.

Batum Bulvarı

Batum'da bence akşamları yapılacak en keyifli şeylerden biri Batum sahilde bulunan parklarda vakit geçirmek oldu. Her yer cıvıl cıvıl. Kurulan havuzlarda akşam dokuzdan sonra ses ve ışık gösterileri düzenleniyor ve gerçekten de çok güzel. Havuzdaki fıskiyeler müziğe göre su fışkırtıyor ve güzel ışıklandırmanın da etkisiyle çok güzel görünüyor (yeni Batum bölgesinde bu gösteriler çok daha büyük havuzlarla sergileniyor. Old town tarafı daha mütevazi). Ayrıca yine bu parklarda birçok gösteri sanatçısı da oluyor geceleri. Kuklacılar, dansçılar, ressamlar, şarkıcılar ne ararsanız var. Fakat bizim en ilgimizi çeken her gece aynı yerde canlı müzik eşliğinde kafkas dansları yapan 20'li yaşlardaki gençler oldu. Neredeyse her gece onları izlemeye gittik. İzleyen halkın da katılımıyla çok keyifli danslar yapıldı.
Sahil tarafında kurulan panayırlarda da çok keyifli saatler geçirdik.

Piazza Batumi

İşte o saat, figür ve çanlar

Piazza Batumi de sık sık gittiğimiz yerlerden oldu. Eski Batum tarafında bulunan bu meydanın en büyük özelliği çeşit çeşit cafe-restoranı içermesinin yanı sıra devamlı canlı müzik olması. Hem de son derece ustaca çalınan, rahatsızlık vermeyen bir müzik. Bunun dışında meydanda bulunan saat kulesi de enteresan. Her saat başı çaldığında içinden figürler çıkıyor ve küçükten büyüğe sıralanmış çanlar melodi çalıyor. Son derece hareketli olan bu meydanı da öneririm (hatta son gece defile bile vardı).

Batum'da deniz, plaj vs...

Batum tam anlamıyla bir sahil şehri boydan boya bütün sahilden denize girilebiliyor. Pier Batumi tarafı neredeyse tamamen halk plajı ve ücretsiz. Su inanılmaz temiz ama birden derinleşiyor. Sahil çoğunlukla taşlık. Biz Hem otelin havuzuna girdik hem de plajlara gittik. İlk gittiğimiz plaj kaldığımız otel olan Radisson'un plajıydı (iveria beach) ve giriş kişi başı 15 lari kadardı (15 x 1,6) bu fiyata havlu şemsiye ve şezlong dahildi. İkinci plaj ise Alfabe kulesi'nin yanında olan yine paralı girilen Mandarin Beach'di ve aynı fiyat ve hizmetler geçerliydi. İki plajda da içki vs. kapıda verilen paraya dahil değil ama pahalı da değil.

Bu arada gürcüler alfabeleriyle övünç duyuyorlar ve üzerinde her harfin yer aldığı bir de kule dikmişler sahile. Sahil kısmında kuleyi gördükten sonra bir benzeri Londra'da da olan büyük dönme dolap'a binip (55 m. yüksekliğinde) bütün Batum'u yukarıdan izleyebilirsiniz.

Batum Botanik bahçesi

Ne olur ne olmaz bakışıyla ben...

Batum botanik bahçesi şehrin oldukça dışında. Bu yüzden şoförümüz Edo'yla gittik oraya. Devasa bir alan ve gez gez bitmiyor açıkçası. Yorulanlar yada yaşlılar için elektrikli mini tren gezdiriyor içeride. Tamam çok güzel, yemyeşil ama ben biraz sıkıldım açıkçası burada. Zaten Batum'un her yeri park, her yeri yemyeşil. Tek enteresan olan şey kolumuzda poz veren Şahin (ama o da biraz ürkütücüydü) Hem çok ağırdı hemde pençeleri inanılmaz sıktı kolumu. (ona da 5 lari verdik galiba fotoğraf için) ve devasa kökleri olan ağaçlardı. Giriş yanlış hatırlamıyorsam yabancılara 14, gürcü vatandaşlarına 8 lariydi.

Heykeller

Ali ve Nino

Poseidon

Batum'da her yer heykel dolu bunların en bilinenleri. Medusa heykeli, Poseidon heykeli ve elbetteki Ali ve Nino. Ali ve Nino klasik kavuşamayan aşıkların hikayesi. Buradaki heykel ise gitgide birbirine yaklaşıyor ve yanlış hatırlamıyorsam on dakikada bir iç içe geçiyor. Güzel olan şeyse insanların bu iç içe geçme sırasında alkışlaması onları. İnsanın yüzünü gülümsetip, kalbini aydınlatıyor...
Astronomik saat kulesini, Büyük katedrali de mutlaka görün. Özellikle katedral'in büyüleyici bir havası var...

Katedral

Bunun dışında Batum yunuslarıyla övünen bir şehir. Şehrin ambleminde bile yunuslar var. Yunus gösterileri de şehrin önemli simgelerinden izlemek isteyenlere. Casinolar ise yine vakit geçirilecek yerlerden. Canlı masaları bilmem ama kollu makinelerde bet'ler çok yüksek değil ama Aklınıza Kıbrıs'ın lüks casinoları gelmesin burada. Biraz da temkinli olmakta yarar var ortamdan dolayı. Maalesef biraz kötü işler dönüyor buralarda (kızlarla ilgili anlarsınız). Hatta bir akşam benim yanımda oturan ve devamlı muhabbet etmeye çalışan bir kadının patronları olduğunu anladık son anda ve çok huzursuz oldum açıkçası.

Özetlersek...

Teneke Ev

Ben Batum'u çok sevdim. Hatta o kadar sevdim ki bu yaz tekrar gitmek istiyorum. Onca fakirliğe rağmen çalışkan, güleryüzlü insanlarını, cıvıl cıvıl sokaklarını, ufacık şeylerden mutlu olduklarını görünce kendimi sorguladım bir bakıma (Gürcüler maalesef fakir bir halk. Yeni yeni bir şeyler yapılıyor ülkede gelişme adına. Gürcistan'da sigorta, emeklilik gibi şeyler olmadığı için herkes yaşamak için çalışmak zorunda. O yüzden de özellikle Türkiye'de çocuk, hasta bakımı için çalışıyorlar. Maaşlar çok düşük. Edo'nun anlattığına göre hükümet çalışanları harici en yüksek maaş kalp ve beyin üzerine çalışan doktorların. O da türk parasına göre en fazla 5000-6000 civarı. Üniversiteler ve sağlık hizmetleri paralı, ilaçlar çok pahalı. Polis olmak için bile paralı okula gitmek zorundasınız ve okulun yıllık ücreti alacağınız maaştan fazla. Bir tarafta son derece lüks yeni binalar, bir tarafta da teneke kaplı evlerle tam bir curcuna burası). Velhasıl kelam gidin, görün Batum'u. Benim kadar sevmeseniz bile pırıl pırıl bir denize girip, o güzel şaraplarının, peynirlerinin tadına bakın...

Bizi gezdiren Gürcü şoförlerimizin iletişim numaraları
Koba (bizi trabzon havaalanından alıp Batum'a götürdü. Az türkçe biliyor)
+995555 21-81-82
Edo (Batum'dan Trabzona götürdü ve Batum içinde ve çevresinde gezmek istediğimiz uzak yerlere götürdü. Çok iyi türkçe biliyor, birkaç sene türkiye'de çalışmış ve çok sevimli, düzgün bir adam)
(+99593-12-66-01)